Niemand had in 2007 kunnen voorzien dat de kredietcrisis die op de Amerikaanse hypotheek markt begon, het hele financiële systeem wereldwijd zou doen wankelen. Op dit moment is het lastig te voorspellen hoe de crisis zich zal ontwikkelen. Het herstel zal ieder geval langere tijd in beslag nemen.

Elke crisis begint met het verstrekken van te veel krediet omdat centrale banken een te lage rente hanteren. Bij een lage rente wordt lenen goedkoper en makkelijker. Zo ontstond ook de crisis die zomer 2007 uitbrak op de Amerikaanse hypotheekmarkt. Het werd duidelijk dat er veel te veel risicovolle hypotheken waren verstrekt aan mensen die nauwelijks kredietwaardig waren. Toen de huizenmarkt afvlakte en de hypotheekrente steeg konden veel huiseigenaren de woonlasten niet meer opbrengen. Banken moesten deze huizen vervolgens met verlies verkopen.

De risico's van de Amerikaanse hypotheken zaten verstopt in ingewikkelde, niet-transparante financiële producten, zo ingewikkeld dat de handel erin meer een kwestie was van vertrouwen dan van inzicht. Ook de Europese banken hadden deze producten op grote schaal gefinancierd. Toen het misging, verdween het vertrouwen. Dat trof vooral de onderlinge geldhandel tussen banken, want men wist niet bij welke partijen nog grote risico's zouden kunnen liggen.

De banken zullen nu hun eigen geldzaken op orde moeten brengen. Daarbij missen ze echter de steun van de mogelijkheden die de onderlinge geldhandel bood. Ook de banken die geen grote verliezen hebben geleden, zijn het slachtoffer hiervan. De onderlinge handel is de smeerolie van de economie. Als de banken elkaar geen geld meer durven lenen, lenen ze ook minder aan consumenten en bedrijven. Er wordt minder geld uitgegeven en geproduceerd. Dat leidt op ten duur tot minder economische groei.

De vraag is waarom er niet eerder is ingegrepen. Hebben de toezichthouders, de centrale banken dit dan niet zien aankomen? Centrale banken hebben als doel de inflatie (geldontwaarding) te beperken. Dat doe je onder andere door de hoeveelheid nieuw geld die in de economie wordt gebracht, onder controle te houden. Dat de inflatie zo lang op een zo laag peil bleef, kwam mede door de concurrentie van goedkope producten uit de opkomende economieën Azië. Het lijkt erop dat de centrale banken daardoor misleid zijn.

Een aantal grote banken in Europa, ook in Nederland, zijn inmiddels genationaliseerd. Bij nationalisatie wordt alleen de verantwoordelijkheid genomen voor de bank in kwestie. Nationalisatie draagt verder niet zoveel bij aan het herstellen van het vertrouwen in het hele systeem. Er zal in elk geval iets gedaan moeten worden aan de informatie over de ingewikkelde financiële producten waarin de banken onderling handelden. Financiële instellingen begrepen niet genoeg van de producten waarin ze handelden, de handel was onderhands, niet op openbare beurzen en er werd geen informatie gepubliceerd over de omvang van deze markten. Dit zijn gebreken waar toezichthouders iets aan moeten verbeteren.

bron: Rabobank